බන්ධනාගාර දෙපාර්තමේන්තුවේ ටැග් ලයින් එක ලෙස අප වරින් වර අසන වදන් මාලාවක් තියෙනවා – “සිරකරුවෝ ද මනුෂ්යයෝය.” ලස්සන වචන. ගැඹුරු අර්ථයක් තියෙන වචන. නමුත් මේ මාසේ මුල් දින දෙකේදී, ජූලි 6 සහ 7 වැනිදා, මීගමුව බන්ධනාගාරයේ සිදු වූ දේ දෙස බලද්දී, ඒ වචන කොපමණ දුරට ප්රායෝගිකව ක්රියාවට නැංවී තිබෙනවාද කියලා අප තුළම අප ප්රශ්න කරගත යුතුව තිබෙනවා.
සිදු වූයේ කුමක්ද
ජූලි 6 වැනිදා රාත්රියේ මුල් වූ මෙම ගැටුම, මත්ද්රව්ය ජාවාරමට සම්බන්ධ සිරකරු කණ්ඩායම් දෙකක් අතර පටන් ගෙන, ජූලි 7 වැනිදා උදෑසන දරුණු ලෙස උත්සන්න වුණා. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස බන්ධනාගාර නිලධාරීන් හත් දෙනෙකු සහ සිරකරුවන් දහනවදෙනෙකු ඇතුළු පුද්ගලයන් 26 දෙනෙකු මිය ගිය බව වාර්තා වෙනවා. තවත් පුද්ගලයන් 100කට වැඩි ප්රමාණයක් – බන්ධනාගාර නිලධාරීන් 23 දෙනෙකු සහ සිරකරුවන් 54 දෙනෙකු ඇතුළුව – රෝහල්ගත කර සිටිනවා. මෙය පසුගිය වසර පහ තුළ ශ්රී ලංකාවේ සිදු වූ බරපතළම බන්ධනාගාර කැරැල්ලයි.
මේ මාන්යතාවය කුමන මට්ටමක තිබුණාද කියලා තේරෙන්නේ, ශ්රී ලංකාවේ බන්ධනාගාර පද්ධතියේ ධාරිතාව ආසන්න 10,000ක් වුවත්, ඉන් සිටින සිරකරුවන් ප්රමාණය 40,000ට අධික බව වාර්තා වීමයි. එනම් ධාරිතාවෙන් හතර ගුණයකට වඩා අධික පිරිසක් අඩංගු කර සිටිනවා. එවැනි තත්ත්වයක් තුළ, කුඩා ගැටුමක් වුවත් විශාල ව්යසනයක් බවට පත් වීම පුදුමයක් නෙවෙයි.
මේක අලුත් කතාවක් නොවෙයි
ඔබත් මා සමඟ බලපු පින්තූර මතකද? 1983 මහ බන්ධනාගාර සමූලසාතනය, 2002 මහර බන්ධනාගාර කැරැල්ල, 2012 වැලිකඩ බන්ධනාගාර ගැටුම, 2020 මහර සහ අනුරාධපුර සිද්ධීන්. දශක ගණනාවක් තිස්සේ, එකම කතාව නැවත නැවත සිදු වෙනවා – තදබදය, සම්පත් හිඟකම, සුබසාධන අඩුපාඩුකම්, පසුව ව්යසනය, පසුව සොච්චමක් කතා කර අමතක වීම. ඊළඟ වතාවේ ද එය නැවත සිදුවීම වළක්වන්නේ කුමක්ද?
පාර්ලිමේන්තුවේ දුටු දේ
මට වඩාත් කනගාටුදායක ලෙස පෙනුණේ, මේ සිද්ධියෙන් පසු පාර්ලිමේන්තුවේ දුටු සංවාදයයි. විපක්ෂ මන්ත්රීවරු බොහෝ දෙනා තම කාලය භාවිත කළේ ආණ්ඩුව දෝෂාරෝපණය කිරීමට පමණයි. ආණ්ඩුවේ නිලධාරීන් රැසක් – මියගිය බන්ධනාගාර නිලධාරීන් ඇතුළුව – රාජ්ය සේවයේ රාජකාරි කරමින් සිටියදී මරණයට පත් වූ බව නොසලකා හරින ලෙසින් දේශපාලන වාසි ලබා ගැනීමට උත්සාහ කිරීම, මට තේරුම් යන්නේ නැහැ. එය මානුෂිකත්වයටත් වඩා දේශපාලනයට ප්රමුඛත්වය දීමක් නෙවෙයිද?
ඒ අතරම, මගේ අවංක මතය නම්, ආණ්ඩුවත් විපක්ෂයත් දෙපාර්ශවයම, බන්ධනාගාර ප්රතිසංස්කරණය, තදබද අවම කිරීම, සහ සිරකරුවන්ගේ මූලික අයිතිවාසිකම් සුරක්ෂිත කිරීම වැනි සැබෑ විසඳුම් ගැන කතා කිරීමට වඩා, එකිනෙකා දෝෂාරෝපණය කිරීමට වැඩි කැමැත්තක් දක්වන බවයි. එය රටකට හොඳම දෙය නොවෙයි.
පුරවැසි හැසිරීම ගැනත් කතාවක්
මම හිතන්නේ, මේ සිද්ධියෙන් පසුව සමහර පුරවැසියන් පෙන්වූ හැසිරීමත් විවේචනයට භාජනය විය යුතුයි. සමාජ මාධ්ය තුළ පැතිර ගිය අවලාද, විවේචන, සහ ඇතැම් අවස්ථාවල දේශපාලනීකරණය කරන ලද ප්රතික්රියා – මේවා කිසිසේත් මිය ගිය අයගේ පවුල්වලට හෝ තත්ත්වයට උපකාර කරන්නේ නැහැ. මිනිසුන් 26 දෙනෙකු මිය ගොස් ඇත්තේ, ඔවුන් කවුරුන් වුවත්, කුමන වරදක් කර තිබුණත් – ඒවා පවුල් වලට වින්දිත වූ තුවාලයන්. ඒ තුවාල ගැන අනුකම්පාවකින් තොරව කතා කිරීම, අප කවුරුත් තුළ ඉතිරි විය යුතු මානුෂිකත්වයේ අඩුවක් පෙන්නුම් කරනවා.
අවසාන වශයෙන්
“සිරකරුවෝ ද මනුෂ්යයෝය” කියන වචන කිසිසේත් සිරකරුවන්ට පමණක් සීමා විය යුතු නැහැ. එය බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ටත්, ඔවුන්ගේ පවුල්වලටත්, දේශපාලකයන්ටත්, පුරවැසියන් වන අපටත් එක සමානව අදාළ විය යුතු මූලධර්මයක්. මිනිසුන් මියගිය පසුව දෝෂාරෝපණයේ යෙදීමට වඩා, එවැනි සිද්ධි නැවත සිදු නොවීමට අවශ්ය ව්යුහාත්මක වෙනස්කම් ගැන අවංකව කතා කිරීමට කාලය පැමිණ ඇතැයි මම විශ්වාස කරනවා. එය මිය ගිය සියලු දෙනාට – නිලධාරීන්ට හා සිරකරුවන්ට සමානවම – අප දැක්විය හැකි එකම සැබෑ ගෞරවයයි.
අද අවශ්ය වන්නේ “සිරකරුවන් ද මිනිසුන්ය” යන සටන් පාඨය බිත්තියක එල්ලා තැබීම නොව, එය බන්ධනාගාර පද්ධතියේ සෑම තීරණයකම, සෑම ප්රතිපත්තියකම සහ සෑම ක්රියාවකම ජීවමාන යථාර්ථයක් බවට පත් කිරීමයි.
මනුෂ්යත්වය ආරක්ෂා නොකරන නීතියකට යුක්තියක් නැත. ජීවිතයට වටිනාකමක් නොදෙන සමාජයකට අනාගතයක් නැත.
